شیعیان کشمیر

(ایران کوچک)
تألیف و گردآوری: ابوذر یاسری
1. جغرافیا و جمعیت کشمیر
کشمیر در قلب قاره آسیا و شمال شبه قاره هند قرار دارد. از شمال و شرق با چین، از شمال غربی با افغانستان، از غرب با پاکستان و از جنوب با هند دارای مرز مشترک است. یک باریکه به نام واخان آن را از جمهوری تاجیکستان و ازبکستان جدا می سازد. از شمال به جنوب640 كیلومتر و از شرق به غرب 480 كیلومتر طول دارد. کشمیر تحت حاکمیت سه کشور مختلف اداره می شود: منطقه شمال شرقی در اختیار چین، شمال غربی در اختیار پاکستان و مناطق دیگر نیز در اختیار هند قرار دارد. این منطقه سرچشمه بسیاری از مهمترین رودخانه های شبه قاره هند است. به دلیل ارتباط و شباهت عمیق فرهنگی اش با ایران به «ایران کوچک» و به دلیل چشم انداز بسیار زیبا و آب و هوای خوشش به «بهشت گمشده» شهرت دارد. در منابع انگلیسی در وصف آن از واژه «بهشت روی زمین» استفاده شده؛ بهشتی که اکنون به بهشت زخم خورده مبدل شده است.
در سال 1947م. دو بخش مهم از آن بین هند و پاكستان تقسیم شد. کشمیر در حال حاضر مشتمل بر شش منطقه است که سه منطقه آن تحت کنترل هند، دو منطقه تحت کنترل پاکستان و یک منطقه تحت کنترل چین است. بخش هندی با عنوان «ایالت جامو و كشمیر» به مرکزیت «سرینگر»، بخش پاکستانی در شمال: «مناطق شمالی» به مرکزیت «گیلگیت»، و در غرب: «كشمیر آزاد» به مرکزیت «مظفر آباد» و بخش چینی با نام «اكسایچن» شناخته می شود. مساحت بخش هندی به مساحت 569/100 كیلومتر مربع و جمعیت حدود 917/069/10 نفر، مساحت كشمیر آزاد 932/78 كیلومتر مربع و جمعیت آن حدود 40 هزار نفر، و مساحت مناطق شمالی 971/72 كیلومتر مربع و جمعیت 347/970 نفر است. بخش چینی نیز یك پنجم كل كشمیر را تشكیل میدهد و جمعیت تقریبی آن 200 هزار نفر است.1 به نظر می رسد جمعیت فعلی کلّ كشمیر متجاوز از 15 میلیون نفر باشد.
كشمیر در بین 160 كشور مستقل و دارای حاكمیت عضو سازمان ملل متحد، مسافتی بیشتر از 68 كشور و جمعیتی بالاتر از نود كشور مستقل دارد. از نظر قومی نیز دارای هویتی منحصر به فرد است. از نظر فرهنگی، مردم آن نژادی مجزا از همسایگان خود دارند. آنها عادات، آیین ها، مراسم، لباس و غذای مخصوص خود دارند. کشمیر با تاریخ، جغرافی، نژاد، زبان و فرهنگ خود، یک ملت مستقل را تشکیل می دهد. این ملت استقلال خود را در سال 994 هجری به سبب حضور مغول از دست داد، اما اراده تجدید آن در میان ملت کشمیر گم نشده است. زبان رسمی و دولتی كشمیر، اردو است. این زبان در هیچ ایالت دیگری از 27 ایالت هند، زبان رسمی نیست. زبان رسمی در دانشگاهها و مدارس نیز عمدتاً انگلیسی و گاهی اردو است.
کشمیر؛ ایران کوچک
كشمیر در شعر اقبال لاهوری و دیگران «ایران صغیر» معرفی شده است و مردم آنجا به ایرانیان علاقه خاصی دارند. اما ایران صغیر بودن كشمیر، علتی تاریخی دارد. دو هدیه از ایران به كشمیر رسیده است: نخست دین و دیگری فرهنگ. حسین قلبی رضوی از فعالان فرهنگی کشمیر می گوید: «ما در بین سنیها متهم به آتش پرستی هستیم، آن هم به علت گرامی داشتن نوروز. البته نوروزی كه بین شیعیان كشمیر برگزار میشود در ایران برگزار نمیشود. فرقش فقط در این است که، نوروز ما هر سال در 21 مارس برگزار میشود. در تقویم ایران آن تاریخ اول فروردین و آغاز سال نو است ولی شیعیان کشمیر نمیدانند كه این سال نو یعنی چه؟ رنگ مذهبی نوروز آنجا بیشتر مشهود است. در ذهن شیعیان اینطور جای گرفته است كه این 21 مارس، همان تاریخ 18 ذیحجه است كه عید غدیر بوده است. از سویی دیگر از لحاظ رنگ و نسل كشمیری ها بالاخص ساكنان وادی كشمیر، شبیه ایرانیها هستند. از لحاظ دین و مذهب نیز بسیار به هم نزدیكیم. در نزد شیعه و سنی، ساداتی كه از اینجا رفتند مورد احترام هستند. بسیاری از سنیها، از سادات هستند. فامیلیهای كرمانی، سمنانی، گیلانی و ... زیادی داریم كه اصالتاً ایرانی هستند. كل سادات كشمیر، بلا استثناء ایرانی هستند. لذا از لحاظ دین و فرهنگ، كشمیر به «ایران صغیر» معروف شده است.»

هئیت عاشقان مهدی (عج)...